WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO-ZAWODOWEGO

Obejmuje ogół działań podejmowanych przez szkołę w celu przygotowania uczniów do wyboru zawodu, poziomu i kierunku kształcenia.
System określa rolę i zadania nauczycieli w ramach planu działania, czas  i miejsce realizacji zadań, oczekiwane efekty, metody pracy.

I.   ZAŁOŻENIA WSDZ

1. Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego zakłada, że:
- wybór zawodu jest procesem rozwojowym i stanowi sekwencję decyzji podejmowanych na przestrzeni wielu lat życia,
- na wybór zawodu wpływają głównie czynniki: genetyczne i zdolności, warunki środowiskowe i przypadkowe zdarzenia, doświadczenia związane z uczeniem się, umiejętność realizacji zadań, wartości, czynniki emocjonalne, rodzaj i poziom wykształcenia.
2. Obejmuje indywidualną i grupową pracę z uczniami, rodzicami i radą pedagogiczną;
3. Ma charakter planowych działań;
4. Koordynatorem sytemu doradztwa zawodowego jest szkolny doradca zawodowy lub osoba wyznaczona przez dyrektora szkoły.
5. Zespół WSDZ tworzą :

  • dyrektor
  • wychowawcy
  • pedagog szkolny
  • nauczyciele
  • doradca zawodowy lub koordynator


6.   W programie doradztwa zawodowego współuczestniczą;

  • przedstawiciele Rady Rodziców
  • przedstawiciele instytucji  zewnętrznych zajmujących się doradztwem
  • przedstawiciele instytucji oświatowych
  • przedstawiciele środowiska lokalnego


CELE OGÓLNE

1.    Przygotowanie uczniów gimnazjów do wyboru kierunku kształcenia i zawodu, pracując także metodami aktywnymi;
2.    wspieranie uczniów w doradzaniu kierunków dalszego kształcenia, wyboru zawodu i planowania kariery zawodowej oraz udzielaniu informacji w tym zakresie;
3.    wspieranie nauczycieli i rodziców w organizowaniu wewnętrznego systemu doradztwa zawodowego oraz zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu.

CELE SZCZEGÓŁOWE:


WSDZ w ramach pracy z uczniami obejmuje:
•    Rozwijanie aktywności poznawczej  i zachęcanie do dokonywania samooceny możliwości psychofizycznych
•    Przygotowanie uczniów do konstruowania realistycznej kariery edukacyjno-zawodowej oraz indywidualnego planu działania
•    Kształtowanie świadomych decyzji dotyczących wyboru zawodu i szkoły
•    Inspirowanie młodzieży do poznawania kierunków kształcenia i wymagań edukacyjnych w szkołach ponadgimnazjalnych
•    Rozwijanie umiejętności pracy zespołowej oraz kształtowanie właściwych relacji społecznych
•    Poznawanie rynku pracy, mobilności zawodowej i stanu bezrobocia
•    Poznawanie zawodów przyszłości w kraju i w Unii Europejskiej
•    Kształtowanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach trudnych

WSDZ w ramach pracy z Radą Pedagogiczną obejmuje:

•    Realizowanie działań z zakresu przygotowania uczniów do wyboru drogi zawodowej i roli pracownika, zawartych w programie wychowawczym szkoły;
•    Identyfikowanie potrzeb i dostosowanie oferty edukacyjnej placówki do zmian na rynku pracy
•    Aktywizowanie  i podnoszenie kwalifikacji nauczycieli do prowadzenia doradztwa zawodowego w gimnazjum

WSDZ w ramach pracy z rodzicami  obejmuje:

•     Zapoznawanie rodziców z problematyką rozwoju zawodowego dziecka
•     Aktywizowanie rodziców w proces wychowawczy dziecka, prowadzący do wyboru zawodu i właściwej szkoły ponadgimnazjalnej

Formy realizacji doradztwa edukacyjno-zawodowego

Uczniowie:
•    indywidualne rozmowy doradcze;
•    testy predyspozycji zawodowych;
•    poradnictwo grupowe (warsztaty, pogadanki, filmy, pokazy multimedialne);
•    ankiety dotyczące planowania kariery zawodowej;
•    wycieczki ( zakłady pracy, targi edukacyjne, inne);
•    konkursy zawodoznawcze,  gry, krzyżówki
•    projekty edukacyjne
•    spotkania z przedstawicielami zawodów, przedsiębiorcami, przedstawicielami instytucji zajmujących się rynkiem pracy.


Rada Pedagogiczna:
•    szkolenia i warsztaty z zakresu doradztwa zawodowego;
•    śledzenie losów zawodowych absolwentów gimnazjum;
•    dostosowanie oferty edukacyjnej placówki do potrzeb rynku pracy;
•    organizowanie dni otwartych szkoły /oferta edukacyjna placówki, jej promocja;
•    wymiana z innymi szkołami za granicą;
•    wspieranie lokalnych inicjatyw mających na celu pomoc młodzieży w wejściu na rynek pracy.

Rodzice:
•    indywidualne oraz grupowe spotkania z koordynatorem;
•    ankiety dotyczące diagnozowania potrzeb edukacyjno-zawodowych ich dzieci(koordynator);
•    spotkania z przedstawicielami firm, pracodawców i stowarzyszeń pracodawców;
•    organizowanie dni otwartych szkół ponadgimnazjalnych
•    organizowanie prelekcji i warsztatów tematycznych

Środowisko lokalne :
•    spotkania z przedstawicielami lokalnych firm, pracodawców i stowarzyszeń pracodawców;
•    wspieranie lokalnych inicjatyw mających na celu pomoc młodzieży w wejściu na rynek pracy;
•    pozyskiwanie sponsorów na realizację przedsięwzięć w ramach WSDZ;
•    współpraca z biurami karier i instytucjami rynku pracy;
•    inicjowanie oraz uczestnictwo w lokalnych badaniach dotyczących rynku pracy.


II.   Ramowy Program Doradztwa Zawodowego na lata 2016 -2020

Podstawy utworzenia Programu Doradztwa Zawodowego:

•    podstawowe przepisy prawa polskiego i unijnego ;
•    charakterystyka placówki w zakresie kształcenia edukacyjno- zawodowego;

Osoby odpowiedzialne za realizację Programu Doradztwa Edukacyjno- Zawodowego :

•    dyrekcja szkoły;
•    nauczyciele, wychowawcy,
•    koordynator lub doradca zawodowy

Cele ponadprzedmiotowe nauczania wspomagające doradztwo zawodowe w gimnazjum:
•     wszechstronne poznanie ucznia,
•     rozwijanie zainteresowań ucznia zgodnie z jego oczekiwaniami,
•     pomoc uczniowi w podjęciu przez niego świadomej decyzji dotyczącej wyboru szkoły ponadgimnazjalnej.
KLASA  PIERWSZA
Moduł: uczeń poznaje siebie: „Jaki jestem?"
Cel nadrzędny: poznanie ucznia, jego zainteresowań i funkcjonowania na różnych przedmiotach, pozwalające na poznanie ucznia w różnych sytuacjach, określenie jego umiejętności.
Cel dla ucznia: nazywanie określonych czynności, umiejętność obserwacji samego siebie, świadomość własnych możliwości.
Cele dla nauczyciela:
•     uświadomienie samo wiedzy ucznia w tym zakresie, diagnoza oczekiwań i aspiracji ucznia,
•     zwrócenie   uwagi,   w  jakich   sytuacjach   uczeń   czuje   się   najlepiej   (pracując samodzielnie, w grupie, w pracy z rzeczami, przyrodą, ludźmi),
•     poznanie  przeciwwskazań  zdrowotnych  ucznia, jego  ograniczeń  zawodowych (poznanie opinii rodziców, lekarzy, poradni psychologiczno-pedagogicznej).
Zadania:
I. Wskazanie źródeł informacji o sobie samym oraz obiektywizacja spostrzeżeń i wskazanie sposobów oraz możliwości weryfikowania wiedzy o sobie samym:
1. Zaktywizowanie ucznia do pracy nad sobą w celu ustalenia: zainteresowań, uzdolnień  i umiejętności, temperamentu, charakteru, mocnych i słabych stron, osiągnięć szkolnych, stanu zdrowia.
2. Ustalenie samooceny.
3. Modyfikacja samooceny w przypadku, gdy odbiega ona od realnych możliwości ucznia.

Wykonawcy:
1. Nauczyciele każdego przedmiotu przybliżają uczniom zawody i specjalności, które wiążą się z prowadzonym przedmiotem, eksponując treści związane z wyborem zawodu.
2. Wychowawcy realizują zadania wynikające z programu wychowawczego w formie pogadanek, rozmów, dyskusji z zakresu orientacji zawodowej:
Propozycje tematów zajęć dla uczniów:
-     Moje plany na przyszłość
-     Jakie mam możliwości kontynuowania nauki?
-     Czym jest praca dla człowieka?
-     Moje i Twoje hobby i pasje
-     Moje i nasze sukcesy szkolne. Jak osiągnąć sukces?
-     Moje zainteresowania
-    Chcę poznać siebie
-     Marzenia-jak je realizować?
-     Jak planuję swoją przyszłość?
-    Zmiana – stały element życia
-    Stres – wróg czy przyjaciel?
-    Motywacja – co to jest i po co?
-    Czy współpraca się opłaca?  

3. Doradca szkolny wspomaga wychowawców i nauczycieli przedmiotów przygotowując:
-    kwestionariusz i ankietę dotyczące skłonności zawodowych,
-    kartę zainteresowań,
-    kwestionariusz oceny poziomu własnych uzdolnień i szybkości przyswajania  i utrwalania wiedzy,
-    ankietę samooceny umiejętności,
-    ankietę określającą cechy temperamentu,
-    ankietę oceny własnej postawy wobec pracy w szkole i w domu,
-    ćwiczenie „Moje mocne strony",
-    ankietę dotyczącą stanu zdrowia,
-    zestawienie zbiorcze: „Moje predyspozycje zawodowe",
-    kartę samooceny ucznia.
4. Rodzice zapoznają się z założeniami szkolnej pracy informacyjno-doradczej na rzecz uczniów przedstawionej przez wychowawcę klasy. Biorą czynny udział w spotkaniach dla rodziców, mających na celu wspomaganie rodziców w procesie podejmowania decyzji edukacyjnych i zawodowych przez ich dzieci.
Propozycje tematów spotkań dla rodziców:
- Przygotowanie dzieci do wyborów edukacyjnych i zawodowych
- Proces podejmowania decyzji

KLASA  DRUGA
Moduł: uczeń poznaje zawody: „Kim zostanę?"
Cel nadrzędny: umożliwienie uczniowi rozwijania jego zainteresowań.
Cel dla ucznia: krytyczne spojrzenie na wybrany lub wymarzony zawód i spowodowanie refleksji: jak go zdobyć, czyli, od jakiej szkoły ponadgimnazjalnej rozpocząć; prowadzenie rejestru informacji o samym sobie.

Cel dla nauczyciela:
•     zorientowanie się czy wychowankowie znaleźli odpowiednie dla siebie koła zainteresowań,
•     zwracanie większej uwagi na dobre strony ucznia i podkreślanie ich częściej niż tych negatywnych,
•     wzbudzanie  wyobraźni  ucznia poprzez wprowadzenie na  lekcje  symulacji określonych sytuacji, w których uczeń mógłby się odnaleźć jako pracownik,
•     zapoznanie ucznia z istniejącymi zawodami oraz pomoc w pogłębianiu wiedzy o interesujących go zawodach,
•     kształtowanie    potrzeby    konfrontowania    oceny    stanu    swego    zdrowia z wymaganiami wybieranego zawodu.
Zadania:
I.    Ćwiczenie umiejętności zdobywania informacji o zawodach oraz korzystania z różnych źródeł informacji o zawodach.
II.    Zapoznanie uczniów z podziałem zawodów wg. przedmiotów pracy:  
•     Poznanie schematu wg., którego poznaje się zawody,
•     Poznanie źródeł informacji o zawodach
Wykonawcy:
1.    Nauczyciel przedmiotu przybliża uczniom zawody, które się wiążą z prowadzonym przez niego przedmiotem.
2.    W ramach lekcji eksponuje treści związane z wyborem danego zawodu, umożliwiając uczniom poznanie różnych grup zawodów i podjęcie zawodowych decyzji.
3.    Wychowawcy realizują zadania wynikające z programu wychowawczego w formie pogadanek, rozmów, dyskusji i dram z zakresu orientacji zawodowej:

Propozycje tematów zajęć dla uczniów:
-    Zawody, których praca służy dzieciom.
-    Praca zawodowa naszych rodziców.
-    Mój stosunek do pracy i obowiązków rodziców.
-    W jakim zawodzie chciałbym pracować i dlaczego?
-      Praca w służbie zdrowia.
-      Potrzeby rynku pracy i możliwości zatrudnienia.
-      Co należy brać pod uwagę przy wyborze zawodu?.
-      Jaki jestem? Oto jest pytanie
-      Zainteresowania – inspiracja do działania i sposób na relaks.
-      Rozwijam skrzydła – podsumowanie wiedzy o sobie.
-      Świat zawodów. Co to takiego ?
4.   Doradca szkolny wspomaga wychowawców i nauczycieli przedmiotów poprzez:
-    przygotowanie i udostępnianie materiałów informacyjnych z zakresu:
•    wiedzy o zawodach
•    istocie zawodu czyli o zadaniach i czynnościach warunków pracy, wymagań psychofizycznych, środowisku pracy i narzędziach pracy
•    przeciwwskazaniach zawodowych
•    rynku pracy
•    wymaganiach pracodawcy
•    zarobków

-    gromadzenie i systematyzowanie informacji o rynku pracy i zawodach,
-    przeprowadzanie treningów aktywizujących do wyboru zawodu,
-    organizowanie konkursów zawodoznawczych,
-    systematyczne informowanie o zawodach zagrożonych bezrobociem, zawodach z przyszłością, zawodach poszukiwanych na rynku pracy,
-    prezentowanie różnych grup zawodowych na filmach audiowizualnych oraz płytach CD,
-    przygotowanie propozycji z zakresu orientacji zawodowej dla nauczycieli różnych przedmiotów,
-    zorganizowanie spotkań z osobami różnych profesji w formie pogadanek i dyskusji z uczniami.
5.   Rodzice  jako   przedstawiciele   różnych   zawodów   włączą  się   do   działań informacyjnych szkoły.
Propozycje tematów spotkań dla rodziców:
- Jaki jest potencjał mojego dziecka?
- informacja zawodowa, czyli  co warto wiedzieć o zawodach


KLASA   TRZECIA
Moduł: uczeń poznaje ścieżki edukacji.
Cel nadrzędny: poznanie przez ucznia wszystkich ścieżek edukacyjnych w celu świadomego  i właściwego wyboru szkoły ponadgimnazjalnej.
Cel  dla  ucznia: poznanie warunków struktury szkolnictwa ponadgimnazjalnego oraz warunków  i kryteriów przyjęć do szkół ponadgimnazjalnych.
Cel dla nauczyciela:
•    zapoznanie uczniów i rodziców ze strukturą szkolnictwa ponadgimnazjalnego, warunkami  i kryteriami przyjęć do szkół ponadgimnazjalnych,
•    uświadomienie   uczniom   i   rodzicom   konieczności   ciągłego   kształcenia  i podnoszenia kwalifikacji zawodowych.
Zadania:
I.   Zapoznanie uczniów i rodziców ze strukturą szkolnictwa i typami szkół.
II.  Zapoznanie z kierunkami dalszego kształcenia oraz uświadomienie, że dany zawód można zdobyć różnymi drogami.
III.    Pomoc w wyborze zawodu.
IV.    Przedstawienie warunków i kryteriów przyjęć do szkół ponadgimnazjalnych.
V.    Informowanie gdzie szukać pomocy w realizacji swojej zawodowej kariery.
VI.  Skonfrontowanie predyspozycji i oczekiwań ucznia wobec przyszłej pracy z wymaganiami zawodu.

Wykonawcy:
1.    Wychowawca przedstawia uczniom system kształcenia w Polsce, ścieżki kształcenia w zależności od posiadanej wiedzy ucznia, sposoby osiągania określonego poziomu wykształcenia oraz możliwości przekwalifikowania.
2.    Wychowawca przedstawia te same informacje rodzicom uczniów.
3.    Wychowawca, nauczyciel WOS, nauczyciel języka polskiego instruują uczniów w zakresie wypełniania podań do szkoły ponadgimnazjalnej.
4.    Wychowawca realizuje zadania wynikające z programu wychowawczego w formie pogadanek, rozmów, dyskusji, materiałów informacyjnych z zakresu orientacji zawodowej:

Propozycje tematów zajęć dla uczniów:
-  Jak planuję swoją przyszłość?
-  Postawa ucznia  a  plany na przyszłość.
-  Jestem przyszłym obywatelem swojego kraju.
-  Rola autorytetów w życiu człowieka.
-  Nowe kierunki i profile kształcenia.
- Wymagania i kryteria przyjęć do szkół ponadgimnazjalnych.
- Decyzje – szanse czy ograniczenia?
- Informacja zawodowa, czyli co warto wiedzieć o zawodach?
- Szkolnictwo ponadgimnazjalne. Ścieżki kształcenia.
- Krok za krokiem, czyli nie od razu Kraków zbudowano. O celach i planach edukacyjno - zawodowych.
5.  Doradca szkolny wspomaga wychowawców, nauczycieli, rodziców i uczniów poprzez:
-    gromadzenie materiałów informacyjnych z zakresu:
•    struktury kształcenia,
•    typów szkół i rodzajów profili,
•    wszystkich dróg prowadzących do zdobycia określonego zawodu,
•    wymagań i kryteriów przyjęć do szkół ponadgimnazjalnych
•    możliwości doskonalenia i dokształcania,
•    możliwości przekwalifikowania się,
-    zorganizowanie wyjazdu na „Targi Edukacyjne"
-    zorganizowanie prezentacji szkół ponadgimnazjalnych przez spotkania z przedstawicielami poszczególnych placówek
-    zorganizowanie pogadanek specjalistów z PPP, Urzędu Pracy, Centrum Informacji Zawodowej.

5.    Rodzice zapoznają się z aktualną i pełną ofertą edukacyjną przedstawioną przez wychowawcę klasy. Będą również indywidualnie współpracować z wychowawcą i doradcami szkolnymi
w celu ustalenia kierunków kształcenia uczniów mających problemy zdrowotne, emocjonalne, decyzyjne, intelektualne, rodzinne, itp.
Propozycje tematów spotkań dla rodziców:
- Szkolnictwo ponadgimnazjalne
- Jak wyznaczać i osiągać cele zawodowe.

III.   Zadania i treści dla nauczycieli różnych przedmiotów:
•   język polski
Cele   edukacyjne:   uświadomienie,   że język  polski   stanowi   fundament  kształcenia wszelkich umiejętności i jest obecny we wszystkich dziedzinach wiedzy.
Założenia:
•    doskonalenie umiejętności mówienia, pisania, czytania ze zrozumieniem;
•    rozwijanie zainteresowań humanistycznych;
•    rozwijanie umiejętności komunikowania się z otoczeniem;
Treści:
•    poznanie samego siebie przez:
- czytanie tekstów literackich, omawianie zagadnień związanych z aktualnymi problemami, np. młodzieży,
-    uczestniczenie w różnych formach dyskusji na tematy dotyczące kontaktów
międzyludzkich,
-    nauczenie wyrażania siebie poprzez język.
•    rozwijanie swoich zainteresowań, np. czytelniczych, pisarskich ( zawody, w których wymagane jest wykształcenie humanistyczne - nauczyciel, animator kultury itp.),
•    szukanie informacji, selekcjonowanie zdobytych informacji na temat przyszłej pracy, warunków tej pracy itd.,
•    formułowanie pytań szczegółowych, ogólnych i problemowych adekwatnych do potrzeb przygotowania do zawodu, zdobywania wiedzy o zawodach,
•    prezentowanie siebie jako przyszłego wykonawcy jakiegoś zawodu, wykorzystanie do tego techniki dramy,
•    poznawanie i uczestniczenie w ćwiczeniach z technikami komunikowania się, na przykład rozmowa kwalifikacyjna do szkoły ponadgimnazjalnej, pisanie podań, egzamin itp.
Osiągnięcia:
•    uświadomienie sobie swoich zainteresowań, uzdolnień humanistycznych i możliwości ich wykorzystania w wybieranych zawodach,
•    zdobycie umiejętności komunikowania się z ludźmi (również z przedstawicielami różnych zawodów).
Matematyka
Cele   edukacyjne:   pomoc   uczniom   w   wyborze   zawodu   i   szkoły,   w   których wykorzystywane są umiejętności matematyczne.
Założenia:
•    odkrywanie matematycznych zdolności ucznia i rozwijanie umiejętności,
•    dokonywanie indywidualnych wyborów zawodowych, poznawanie możliwości, poszerzanie wiedzy i zainteresowań,
•    określanie kryteriów wyboru drogi edukacyjnej związanej z umiejętnościami matematycznymi.
Treści:
•    rozmowy i dyskusje z uczniami na temat: dlaczego uczymy się matematyki, jaka jest jej przydatność w życiu codziennym, jakie ma znaczenie w przyszłej pracy zawodowej, w jakich zawodach, na jakich uczelniach jest wymagana,
•    poznanie historii rozwoju matematyki jako dziedziny nauki (osiągnięcia wieków minionych, teraźniejszość, przyszłość - rola uczniów w kształtowaniu tej przyszłości),
•     wskazanie gałęzi wiedzy, w których podstawą jest matematyka, np. elektronika, mechanika, budownictwo, energetyka, nauki ekonomiczne, informatyczne, prawo, nauki ścisłe, itp.,
•    wskazanie konkretnych zawodów, które wymagają bardzo dobrej znajomości matematyki, np. matematyka i fizyka teoretyczna, geodezja, marketing, księgowość, rachunkowość, itp.,
•    przygotowanie uczniów do sprawdzianów osiągnięć szkolnych.
Osiągnięcia:
•        zrozumienie, że matematyka jest ważnym przedmiotem obowiązującym na egzaminie wielu etapów nauczania,
•     rozpoznanie i uświadomienie sobie uzdolnień matematycznych jako podstawy do poszukiwania dziedzin życia (zawodów, specjalności), w których mogą być one wykorzystywane.
Informatyka
Cele edukacyjne: przygotowanie do samodzielnej decyzji określającej swoje miejsce w edukacji informatycznej; poszerzenie wiedzy zawodoznawczej z zakresu zawodów informatycznych; nabycie doświadczeń w obcowaniu z techniką komputerową.
Założenia:
•    wykorzystanie przyswajanych przez uczniów treści do wskazania możliwości ich zastosowania w różnych dziedzinach informatyki,
•    pomoc w planowaniu karier szkolnych i zawodowych, uwzględniająca osiągnięcia z techniki  i informatyki.
Treści:
•    określenie związków łączących technikę i informatykę, wykorzystanie ich w niektórych zawodach (np. programista, technik informatyk, operator sprzętu komputerowego itd.),
•    ekonomiczne i społeczno-etyczne aspekty rozwoju techniki i informatyki - ich wpływ na postęp i zmiany w zawodach,
•    predyspozycje fizyczne i psychiczne oraz zdolności niezbędne do pracy w kontakcie z danymi/ symbolami np. informatyczne, ekonomiczne, itp.),

•    określanie i ocenianie swoich mocnych i słabych stron w działaniach technicznych i informatycznych,
•    omówienie warunków przyjęć do liceów i szkół zawodowych o profilu związanym z kształceniem elektronicznym.
Osiągnięcia:
•    umiejętność określania i oceniania przez uczniów własnych mocnych i słabych stron, ujawnionych w działaniach technicznych,
•    umiejętność podjęcia prawidłowej decyzji wyboru zawodu i szkoły, z uwzględnieniem posianych predyspozycji manualnych i wiedzy informatycznej.
Technika
Cele edukacyjne: przygotowanie do samodzielnej decyzji, określającej własne miejsce w cywilizacji technicznej; nabycie doświadczeń w obcowaniu z techniką.
Założenia:
•    rozwijanie zainteresowań technicznych ucznia,
•    usystematyzowanie wiedzy technicznej ucznia.
Treści:
•    wskazywanie umiejętności niezbędnych do wykonywania zawodów związanych z:
-    organizacją i bezpieczeństwem pracy (np. diagnostów, inspektorów kontroli usług i handlu, inspektorów pracy, techników BHP),
-    projektowaniem (np. architektów, kreślarzy, urbanistów),
-    konstruowaniem (np. konstruktorów maszyn i urządzeń),
-    materiałoznawstwem i technologiami (np. inżynierów i techników technologii drewna, materiałów budowlanych, metali, odzieży, skóry, szkła i ceramiki oraz żywności),
-    elektrotechniką i elektroniką (np. elektroników, elektromechaników, elektryków)
-    eksploatacją urządzeń i systemów technicznych (np. manewrowych, maszynistów, mechaników, operatorów sprzętu),
-    rzemiosłem i usługami (np. pracowników handlu, poczty, zakładów energetycznych, gazowniczych, wodociągowo-kanalizacyjnych, zatrudnionych w rzemiosłach: artystycznych, budowlanych, drzewnych, metalowych, odzieżowych, precyzyjnych, poligraficznych, przetwórstwa żywności itp.),
-    komunikacją (np. informatorów ruchu, kierowców, konduktorów, kontrolerów ruchu, maszynistów pojazdów).
Umiejętności:
•    określanie i ocenianie swoich mocnych i słabych stron w działaniach technicznych,
•    ocena   własnych   predyspozycji   psychofizycznych   pod   kątem   wykonywania zawodów technicznych,
•    umiejętność podjęcia prawidłowej decyzji edukacyjnej, dotyczącej wyboru szkoły ponadgimnazjalnej,

WOS
Cele edukacyjne: przygotowanie do samodzielnej decyzji, określającej własne miejsce
•    Wykorzystanie i tworzenie informacji. - uczeń znajduje i wykorzystuje informacje na temat życia publicznego; wyraża własne zdanie w wybranych sprawach publicznych i uzasadnia je; jest otwarty na odmienne poglądy.
•    Rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów - uczeń rozpoznaje problemy najbliższego otoczenia i szuka ich rozwiązań.
•    Współdziałanie w sprawach publicznych - uczeń współpracuje z innymi – planuje, dzieli się zadaniami i wywiązuje się z nich.
•    Znajomość zasad i procedur demokracji - uczeń rozumie demokratyczne zasady i procedury, stosuje je w życiu szkoły oraz innych społeczności, rozpoznaje przypadki łamania norm demokratycznych i ocenia ich konsekwencje, wyjaśnia znaczenie indywidualnej i zbiorowej aktywności obywateli.
•    Rozumie zasady gospodarki rynkowej - uczeń rozumie procesy gospodarcze oraz zasady racjonalnego gospodarowania w życiu codziennym, analizuje możliwości dalszej nauki i kariery zawodowej.  
Założenia:
•    przekazywanie wiedzy i umiejętności społecznych
•    wdrażanie uczniów do samodzielności w podejmowaniu decyzji dotyczącej kierunku dalszej edukacji
•    przygotowanie uczniów do aktywnego udziału w życiu społecznym.
•    kształtowanie u uczniów postaw warunkujących sprawne i odpowiedzialne funkcjonowanie we współczesnym świecie
Treści:
Uczeń:
• omawia zasady komunikowania się i współpracy w grupie, zna prawa i obowiązki wynikające z posiadania obywatelstwa Unii Europejskiej, wymienia cechy i umiejętności człowieka przedsiębiorczego,
• podaje przykłady racjonalnego i nieracjonalnego gospodarowania,
• wymienia główne dochody i wydatki gospodarstwa domowego,
• wie, jakie prawa maja konsumenci i jak mogą ich dochodzić,
• zna główne rodzaje podatków w Polsce (PIT)
• wymienia główne prawa i obowiązki pracownika,
• wymienia główne przyczyny bezrobocia w swojej miejscowości, regionie i Polsce,
Umiejętności:
Uczeń:
• stosuje zasady komunikowania się i współpracy w grupie (np. bierze udział w dyskusji, zebraniu, wspólnym działaniu),
• stosuje podstawowe sposoby podejmowania wspólnych decyzji,
• stosuje podstawowe sposoby rozwiązywania konfliktów w grupie i między grupami,
• rozpoznaje role społeczne, w których występuje, oraz związane z nimi oczekiwania,
• omawia problemy i perspektywy życiowe młodych Polaków (na podstawie samodzielnie zebranych informacji),
• uzasadnia znaczenie dla obywateli organizacji pozarządowych i społecznych,
• wyjaśnia, podając przykłady, jak obywatele mogą wpływać na decyzje władz na poziomie lokalnym, krajowym, europejskim i światowym,
• krytycznie analizuje ulotki, hasła i spoty wyborcze,
• wyjaśnia, czym są prawa człowieka i uzasadnia ich znaczenie we współczesnej demokracji,
• nawiązuje kontakt z lokalnymi instytucjami publicznymi i organizacjami pozarządowymi oraz podejmuje współpracę z jedną z nich (w miarę swoich możliwości),
• pisze podanie, krótki list w sprawie publicznej i wypełnia prosty druk urzędowy,
• odwiedza urząd gminy i dowiaduje się, w jakim wydziale można załatwić wybrane sprawy,

Inne przedmioty

Nauczyciele innych przedmiotów mogą prowadzić zajęcia z zakresu orientacji zawodowej omawiając niektóre zagadnienia programowe zgodnie z realizowanymi hasłami, i nawiązując do zawodów w formie odwołań, dyskusji, symulacji, prezentacji filmów prezentujących omawiane zawody:
1.    Fizyka i astronomia: mechanicy konstruktorzy (pojazdów samochodowych, okrętów, samolotów), mechanicy konstrukcji stalowych, technicy budowy maszyn z automatyką i robotyką mechanicy maszyn i urządzeń, operatorzy maszyn, kierowcy, tektonicy, zawody związane z energetyką cieplną hutnictwem, odlewnictwem, obróbką cieplną przeróbką plastyczną (m.in. inżynier hutnik, kowal artystyczny, ludwisarz), technik elektronik (technika mikrofalowa, radiofonia, radiokomunikacja, radiolokacja, telewizja), technik telekomunikacji, akustyk, technik instrumentów muzycznych, optyk mechanik, optyk okularowy, fototechnik, technik urządzeń audiowizualnych, konstruktor maszyn elektrycznych, elektryk, instalator elektryczny, elektromechanik pojazdów samochodowych, fizyk jądrowy, energetyk jądrowy, inżynier fizyk-technika jądrowa.
2.    Geografia: astronom, geolog, hydrolog, klimatolog, statystyk, kartograf, meteorolog, meliorant, technik ochrony środowiska, ochrona przyrody, rolnik, hodowca zwierząt, ogrodnik, sadownik, agrotechnik, zawody przemysłu spożywczego, leśnik, rybak morski, rybak śródlądowy, technik rybactwa, przetwórstwo rybne, technik transportu kolejowego, maszynista kolejowy, konduktor, dyspozytor transportu samochodowego, pilot, stewardessa, nawigator lotniczy, ekspedytor portowy, technik żeglugi śródlądowej, marynarz, technik usług pocztowych, ekspedient pocztowy, attache handlowy, przedstawiciel handlowy, zaopatrzeniowiec, księgowy, technik organizacji reklamy, sprzedawca, kupiec-przedsiębiorca, celnik, pracownik składu celnego, organizator usług ruchu turystycznego, menedżer turystyki, pilot wycieczek, przewodnik turystyczny.
3.    Chemia: laborant chemiczny, technik chemik, technik ochrony środowiska, meliorant, technik chemik analityk - chemiczne procesy technologiczne, technologia szkła, technik ceramik - ceramika budowlana, użytkowa i ozdobna, zawody związane z górnictwem odkrywkowym, otworowym i podziemnym, zawody związane z technologia żywności, technik chemik o specjalności: technologia tworzyw sztucznych, technologia włókien sztucznych i syntetycznych, konserwator wyrobów włókienniczych.
4.    Biologia i przyroda; mikrobiolog, histopatolog, instruktor ochrony roślin, ogrodnik, leśnik, rolnik, lekarz weterynarii, zootechnik, agronom, laborant nasiennictwa, genetyk, trener sportowy, instruktor sportu, higienistka, higienistka stomatologiczna, dietetyk gastronom, pielęgniarka, ratownik medyczny, położna, pracownik opieki społecznej, nauczyciel przedszkola, nauczyciel, pedagog, psycholog, lekarze różnych specjalności, technik masażysta, technik fizjoterapii, instruktor higieny, fryzjer, kosmetyczka, optyk okularowy, technik ochrony środowiska.
5.    Historia: archeolog, renowator zabytków, architekt, historyk sztuki, historyk, muzealnik, urbanista, antykwariusz, fotoreporter, dziennikarz, politolog, geolog, technik geolog, etnograf/etnolog, archiwista, przewodnik turystyczny, konserwator budynków - sztukator.
6.    Sztuka: artysta plastyk (techniki; graficzne, konserwatorskie, scenograficzne, wystawiennictwo), architekt wnętrz, animator kultury, aktor, artysta muzyk, artysta fotografik, operator filmu, kompozytor, muzykolog, mikser dźwięku, kulturoznawca, witrażysta, wizażysta, zdobnik ceramiki, zdobnik szkła, złotnik -jubiler.
7.    Wychowanie fizyczne: instruktor sportu, menedżer sportowy, sędzia sportowy, nauczyciel w-f, trener, specjalista rekreacji ruchowej, specjalista odnowy biologicznej, specjalista rehabilitacji ruchowej, terapeuta zajęciowy, akrobata, gimnastyk sztuki cyrkowej, kaskader, treser, żongler.
IV.    Zadania wychowawcy:
•    realizacja zadań wynikających z programu wychowawczego i programu doradztwa zawodowego w formie pogadanek, rozmów, dyskusji z uczniami, prezentowania materiałów informacyjnych z zakresu orientacji zawodowej.
V.    Zadania koordynatora:
•    wspomaganie wychowawców, nauczycieli, rodziców i uczniów poprzez przygotowywanie wszelkich niezbędnych wychowawcom materiałów typu: kwestionariusze, ankiety, ćwiczenia, karty zainteresowań, zestawienia zbiorcze; przygotowywanie i udostępnianie materiałów informacyjnych z zakresu orientacji zawodowej i struktury szkolnictwa ponadgimnazjalnego;
organizowanie spotkań ze specjalistami z PPP, Urzędu Pracy, OHP, MSCDN, KOWEZiU, Centrum Informacji Zawodowej, reprezentantami różnych zawodów np. rodzicami czy absolwentami.
VI.    Zadania bibliotekarza:
•    gromadzenie i systematyczna aktualizacja informacji edukacyjnej i zawodowej na terenie biblioteki szkolnej.
VII.    Zadania rodziców:
•    systematyczna i efektywna współpraca ze szkołą w zakresie podejmowania decyzji edukacyjnych i zawodowych przez ich dzieci.
IV.  Przewidywane  efekty:
1.    Uczeń zna czynniki niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wyborze zawodu: wiedza o zawodach, własnych predyspozycjach, rynku pracy.
2.    Uczeń posiada możliwie najpełniejszą znajomość siebie, swoich upodobań, mocnych  i słabych stron oraz predyspozycji do wykonywania zawodów.
3.    Uczeń zna strukturę szkolnictwa ponadgimnazjalnego (znajomość kryteriów przyjęć do szkół ponadgimnazjalnych).
4.    Uczeń ma świadomość, że zawód nie jest wybierany na całe życie i że każdy człowiek może wykonywać, co najmniej kilka zawodów, (które można zdobyć różnymi drogami).
5.    Uczeń jest zorientowany gdzie szukać, pomocy w wyborze zawodu, szkoły i planowania kariery.
6.    Uczeń potrafi sporządzać dokumenty określone procedurą ubiegania się o pracę.
7.    Uczeń posiada umiejętność praktycznego wykorzystania najnowszych osiągnięć technicznych i informacyjnych.

V.  Ewaluacja

•     Rozmowy z przedstawicielami: Rady Rodziców, Samorządu, Rady Pedagogicznej
•     Ankiety dla w/w grup klientów

Bibliografia
Paszkowska-Rogacz, A, Tarkowska, M, (2004). Metody pracy z grupą w poradnictwie zawodowym. Warszawa: KOWEZiU.
Sołtysińska, G, Woroniecka J, (2003) Przygotowanie uczniów gimnazjum do wyboru zawodu. Warszawa: KOWEZiU.
Rozalska, M (2012)Warsztat diagnostyczny doradcy zawodowego, Przewodnik dla nauczyciela  i doradcy. Warszawa: KOWEZiU.
Wojtasik, B., (2011).Podstawy poradnictwa kariery. Warszawa: KOWEZiU.
Druczak, K, Mańturz, M, Mrozek, M,(2013). Rozwijam Skrzydła. Warszawa: KOWEZiU.


Ustawy:
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty(Dz. U. z 2004 r., nr 256 poz. 2572 w późn. zm.)
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. nr 97 poz. 674 z późn. zm.)



Rozporządzenia:
Rozporządzenie MEN z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowego statutu publicznego przedszkola oraz publicznych Szkół (Dz. U. nr 61 poz. 624 z późn. zm.)
Rozporządzenie MENiS z dnia20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do Szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów Szkół do innych (Dz.U. nr 26 poz. 232 z późn. zm.)
Rozporządzenie MEN z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz.U. nr 124 poz. 860 z późn. zm.)
Rozporządzenie MEN z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. nr 228 poz. 1487 z późn. zm.)

Strony internetowe:
www.koweziu.edu.pl
www.men.gov.pl
www.mpips.gov.pl
www.doradztwokariery.pl
www.ohpdlaszkoly.pl
www.ohp.pl
www.ore.edu.pl
www.edukacja.warszawa.pl
http://ec.europa.eu/ploteus/home.jsp/language=pl
www.psz.praca.gov.pl/
www.sdsiz.pl
www.kuratorium.waw.pl
www.perspektywy.pl




Opracowała: Barbara Piechota
we współpracy z PPP w Piasecznie