Obejmuje og dziaa podejmowanych przez szko w celu przygotowania uczniw do wyboru zawodu, poziomu i kierunku ksztacenia.
System okrela rol i zadania nauczycieli w ramach planu dziaania, czas i miejsce realizacji zada, oczekiwane efekty, metody pracy.

I. ZAOENIA WSDZ

1. Wewntrzszkolny system doradztwa zawodowego zakada, e:
- wybr zawodu jest procesem rozwojowym i stanowi sekwencj decyzji podejmowanych na przestrzeni wielu lat ycia,
- na wybr zawodu wpywaj gwnie czynniki: genetyczne i zdolnoci, warunki rodowiskowe i przypadkowe zdarzenia, dowiadczenia zwizane z uczeniem si, umiejtno realizacji zada, wartoci, czynniki emocjonalne, rodzaj i poziom wyksztacenia.
2. Obejmuje indywidualn i grupow prac z uczniami, rodzicami i rad pedagogiczn;
3. Ma charakter planowych dziaa;
4. Koordynatorem sytemu doradztwa zawodowego jest szkolny doradca zawodowy lub osoba wyznaczona przez dyrektora szkoy.
5. Zesp WSDZ tworz :

  • dyrektor
  • wychowawcy
  • pedagog szkolny
  • nauczyciele
  • doradca zawodowy lub koordynator


6. W programie doradztwa zawodowego wspuczestnicz;

  • przedstawiciele Rady Rodzicw
  • przedstawiciele instytucji zewntrznych zajmujcych si doradztwem
  • przedstawiciele instytucji owiatowych
  • przedstawiciele rodowiska lokalnego


CELE OGLNE

1. Przygotowanie uczniw gimnazjw do wyboru kierunku ksztacenia i zawodu, pracujc take metodami aktywnymi;
2. wspieranie uczniw w doradzaniu kierunkw dalszego ksztacenia, wyboru zawodu i planowania kariery zawodowej oraz udzielaniu informacji w tym zakresie;
3. wspieranie nauczycieli i rodzicw w organizowaniu wewntrznego systemu doradztwa zawodowego oraz zaj zwizanych z wyborem kierunku ksztacenia i zawodu.

CELE SZCZEGӣOWE:


WSDZ w ramach pracy z uczniami obejmuje:
? Rozwijanie aktywnoci poznawczej i zachcanie do dokonywania samooceny moliwoci psychofizycznych
? Przygotowanie uczniw do konstruowania realistycznej kariery edukacyjno-zawodowej oraz indywidualnego planu dziaania
? Ksztatowanie wiadomych decyzji dotyczcych wyboru zawodu i szkoy
? Inspirowanie modziey do poznawania kierunkw ksztacenia i wymaga edukacyjnych w szkoach ponadgimnazjalnych
? Rozwijanie umiejtnoci pracy zespoowej oraz ksztatowanie waciwych relacji spoecznych
? Poznawanie rynku pracy, mobilnoci zawodowej i stanu bezrobocia
? Poznawanie zawodw przyszoci w kraju i w Unii Europejskiej
? Ksztatowanie umiejtnoci radzenia sobie w sytuacjach trudnych

WSDZ w ramach pracy z Rad Pedagogiczn obejmuje:

? Realizowanie dziaa z zakresu przygotowania uczniw do wyboru drogi zawodowej i roli pracownika, zawartych w programie wychowawczym szkoy;
? Identyfikowanie potrzeb i dostosowanie oferty edukacyjnej placwki do zmian na rynku pracy
? Aktywizowanie i podnoszenie kwalifikacji nauczycieli do prowadzenia doradztwa zawodowego w gimnazjum

WSDZ w ramach pracy z rodzicami obejmuje:

? Zapoznawanie rodzicw z problematyk rozwoju zawodowego dziecka
? Aktywizowanie rodzicw w proces wychowawczy dziecka, prowadzcy do wyboru zawodu i waciwej szkoy ponadgimnazjalnej

Formy realizacji doradztwa edukacyjno-zawodowego

Uczniowie:
? indywidualne rozmowy doradcze;
? testy predyspozycji zawodowych;
? poradnictwo grupowe (warsztaty, pogadanki, filmy, pokazy multimedialne);
? ankiety dotyczce planowania kariery zawodowej;
? wycieczki ( zakady pracy, targi edukacyjne, inne);
? konkursy zawodoznawcze, gry, krzywki
? projekty edukacyjne
? spotkania z przedstawicielami zawodw, przedsibiorcami, przedstawicielami instytucji zajmujcych si rynkiem pracy.


Rada Pedagogiczna:
? szkolenia i warsztaty z zakresu doradztwa zawodowego;
? ledzenie losw zawodowych absolwentw gimnazjum;
? dostosowanie oferty edukacyjnej placwki do potrzeb rynku pracy;
? organizowanie dni otwartych szkoy /oferta edukacyjna placwki, jej promocja;
? wymiana z innymi szkoami za granic;
? wspieranie lokalnych inicjatyw majcych na celu pomoc modziey w wejciu na rynek pracy.

Rodzice:
? indywidualne oraz grupowe spotkania z koordynatorem;
? ankiety dotyczce diagnozowania potrzeb edukacyjno-zawodowych ich dzieci(koordynator);
? spotkania z przedstawicielami firm, pracodawcw i stowarzysze pracodawcw;
? organizowanie dni otwartych szk ponadgimnazjalnych
? organizowanie prelekcji i warsztatw tematycznych

rodowisko lokalne :
? spotkania z przedstawicielami lokalnych firm, pracodawcw i stowarzysze pracodawcw;
? wspieranie lokalnych inicjatyw majcych na celu pomoc modziey w wejciu na rynek pracy;
? pozyskiwanie sponsorw na realizacj przedsiwzi w ramach WSDZ;
? wsppraca z biurami karier i instytucjami rynku pracy;
? inicjowanie oraz uczestnictwo w lokalnych badaniach dotyczcych rynku pracy.


II. Ramowy Program Doradztwa Zawodowego na lata 2016 -2020

Podstawy utworzenia Programu Doradztwa Zawodowego:

? podstawowe przepisy prawa polskiego i unijnego ;
? charakterystyka placwki w zakresie ksztacenia edukacyjno- zawodowego;

Osoby odpowiedzialne za realizacj Programu Doradztwa Edukacyjno- Zawodowego :

? dyrekcja szkoy;
? nauczyciele, wychowawcy,
? koordynator lub doradca zawodowy

Cele ponadprzedmiotowe nauczania wspomagajce doradztwo zawodowe w gimnazjum:
? wszechstronne poznanie ucznia,
? rozwijanie zainteresowa ucznia zgodnie z jego oczekiwaniami,
? pomoc uczniowi w podjciu przez niego wiadomej decyzji dotyczcej wyboru szkoy ponadgimnazjalnej.
KLASA PIERWSZA
Modu: ucze poznaje siebie: ?Jaki jestem?"
Cel nadrzdny: poznanie ucznia, jego zainteresowa i funkcjonowania na rnych przedmiotach, pozwalajce na poznanie ucznia w rnych sytuacjach, okrelenie jego umiejtnoci.
Cel dla ucznia: nazywanie okrelonych czynnoci, umiejtno obserwacji samego siebie, wiadomo wasnych moliwoci.
Cele dla nauczyciela:
? uwiadomienie samo wiedzy ucznia w tym zakresie, diagnoza oczekiwa i aspiracji ucznia,
? zwrcenie uwagi, w jakich sytuacjach ucze czuje siꠠ najlepiej (pracujc samodzielnie, w grupie, w pracy z rzeczami, przyrod, ludmi),
? poznanie przeciwwskaza zdrowotnych ucznia, jego ogranicze zawodowych (poznanie opinii rodzicw, lekarzy, poradni psychologiczno-pedagogicznej).
Zadania:
I. Wskazanie rde informacji o sobie samym oraz obiektywizacja spostrzee i wskazanie sposobw oraz moliwoci weryfikowania wiedzy o sobie samym:
1. Zaktywizowanie ucznia do pracy nad sob w celu ustalenia: zainteresowa, uzdolnie i umiejtnoci, temperamentu, charakteru, mocnych i sabych stron, osigni szkolnych, stanu zdrowia.
2. Ustalenie samooceny.
3. Modyfikacja samooceny w przypadku, gdy odbiega ona od realnych moliwoci ucznia.

Wykonawcy:
1. Nauczyciele kadego przedmiotu przybliaj uczniom zawody i specjalnoci, ktre wi si z prowadzonym przedmiotem, eksponujc treci zwizane z wyborem zawodu.
2. Wychowawcy realizuj zadania wynikajce z programu wychowawczego w formie pogadanek, rozmw, dyskusji z zakresu orientacji zawodowej:
Propozycje tematw zaj dla uczniw:
- Moje plany na przyszo
- Jakie mam moliwoci kontynuowania nauki?
- Czym jest praca dla czowieka?
- Moje i Twoje hobby i pasje
- Moje i nasze sukcesy szkolne. Jak osign sukces?
- Moje zainteresowania
- Chc pozna siebie
- Marzenia-jak je realizowa?
- Jak planuj swoj przyszo?
- Zmiana ? stay element ycia
- Stres ? wrg czy przyjaciel?
- Motywacja ? co to jest i po co?
- Czy wsppraca si opaca?

3. Doradca szkolny wspomaga wychowawcw i nauczycieli przedmiotw przygotowujc:
- kwestionariusz i ankiet dotyczce skonnoci zawodowych,
- kart zainteresowa,
- kwestionariusz oceny poziomu wasnych uzdolnie i szybkoci przyswajania i utrwalania wiedzy,
- ankiet samooceny umiejtnoci,
- ankiet okrelajc cechy temperamentu,
- ankiet oceny wasnej postawy wobec pracy w szkole i w domu,
- wiczenie ?Moje mocne strony",
- ankiet dotyczc stanu zdrowia,
- zestawienie zbiorcze: ?Moje predyspozycje zawodowe",
- kart samooceny ucznia.
4. Rodzice zapoznaj si z zaoeniami szkolnej pracy informacyjno-doradczej na rzecz uczniw przedstawionej przez wychowawc klasy. Bior czynny udzia w spotkaniach dla rodzicw, majcych na celu wspomaganie rodzicw w procesie podejmowania decyzji edukacyjnych i zawodowych przez ich dzieci.
Propozycje tematw spotka dla rodzicw:
- Przygotowanie dzieci do wyborw edukacyjnych i zawodowych
- Proces podejmowania decyzji

KLASA DRUGA
Modu: ucze poznaje zawody: ?Kim zostan?"
Cel nadrzdny: umoliwienie uczniowi rozwijania jego zainteresowa.
Cel dla ucznia: krytyczne spojrzenie na wybrany lub wymarzony zawd i spowodowanie refleksji: jak go zdoby, czyli, od jakiej szkoy ponadgimnazjalnej rozpocz; prowadzenie rejestru informacji o samym sobie.

Cel dla nauczyciela:
? zorientowanie si czy wychowankowie znaleli odpowiednie dla siebie koa zainteresowa,
? zwracanie wikszej uwagi na dobre strony ucznia i podkrelanie ich czciej ni tych negatywnych,
? wzbudzanie wyobrani ucznia poprzez wprowadzenie na lekcje symulacji okrelonych sytuacji, w ktrych ucze mgby si odnale jako pracownik,
? zapoznanie ucznia z istniejcymi zawodami oraz pomoc w pogbianiu wiedzy o interesujcych go zawodach,
? ksztatowanie potrzeby konfrontowania oceny stanu swego zdrowia z wymaganiami wybieranego zawodu.
Zadania:
I. wiczenie umiejtnoci zdobywania informacji o zawodach oraz korzystania z rnych rde informacji o zawodach.
II. Zapoznanie uczniw z podziaem zawodw wg. przedmiotw pracy:
? Poznanie schematu wg., ktrego poznaje si zawody,
? Poznanie rde informacji o zawodach
Wykonawcy:
1. Nauczyciel przedmiotu przyblia uczniom zawody, ktre si wi z prowadzonym przez niego przedmiotem.
2. W ramach lekcji eksponuje treci zwizane z wyborem danego zawodu, umoliwiajc uczniom poznanie rnych grup zawodw i podjcie zawodowych decyzji.
3. Wychowawcy realizuj zadania wynikajce z programu wychowawczego w formie pogadanek, rozmw, dyskusji i dram z zakresu orientacji zawodowej:

Propozycje tematw zaj dla uczniw:
- Zawody, ktrych praca suy dzieciom.
- Praca zawodowa naszych rodzicw.
- Mj stosunek do pracy i obowizkw rodzicw.
- W jakim zawodzie chciabym pracowa i dlaczego?
- Praca w subie zdrowia.
- Potrzeby rynku pracy i moliwoci zatrudnienia.
- Co naley bra pod uwag przy wyborze zawodu?.
- Jaki jestem? Oto jest pytanie
- Zainteresowania ? inspiracja do dziaania i sposb na relaks.
- Rozwijam skrzyda ? podsumowanie wiedzy o sobie.
- wiat zawodw. Co to takiego ?
4. Doradca szkolny wspomaga wychowawcw i nauczycieli przedmiotw poprzez:
- przygotowanie i udostpnianie materiaw informacyjnych z zakresu:
? wiedzy o zawodach
? istocie zawodu czyli o zadaniach i czynnociach warunkw pracy, wymaga psychofizycznych, rodowisku pracy i narzdziach pracy
? przeciwwskazaniach zawodowych
? rynku pracy
? wymaganiach pracodawcy
? zarobkw

- gromadzenie i systematyzowanie informacji o rynku pracy i zawodach,
- przeprowadzanie treningw aktywizujcych do wyboru zawodu,
- organizowanie konkursw zawodoznawczych,
- systematyczne informowanie o zawodach zagroonych bezrobociem, zawodach z przyszoci, zawodach poszukiwanych na rynku pracy,
- prezentowanie rnych grup zawodowych na filmach audiowizualnych oraz pytach CD,
- przygotowanie propozycji z zakresu orientacji zawodowej dla nauczycieli rnych przedmiotw,
- zorganizowanie spotka z osobami rnych profesji w formie pogadanek i dyskusji z uczniami.
5. Rodzice jako przedstawiciele rnych zawodw wcz siꠠ do dziaa informacyjnych szkoy.
Propozycje tematw spotka dla rodzicw:
- Jaki jest potencja mojego dziecka?
- informacja zawodowa, czyli co warto wiedzie o zawodach


KLASA TRZECIA
Modu: ucze poznaje cieki edukacji.
Cel nadrzdny: poznanie przez ucznia wszystkich cieek edukacyjnych w celu wiadomego i waciwego wyboru szkoy ponadgimnazjalnej.
Cel dla ucznia: poznanie warunkw struktury szkolnictwa ponadgimnazjalnego oraz warunkw i kryteriw przyj do szk ponadgimnazjalnych.
Cel dla nauczyciela:
? zapoznanie uczniw i rodzicw ze struktur szkolnictwa ponadgimnazjalnego, warunkami i kryteriami przyj do szk ponadgimnazjalnych,
? uwiadomienie uczniom i rodzicom koniecznoci cigego ksztacenia i podnoszenia kwalifikacji zawodowych.
Zadania:
I. Zapoznanie uczniw i rodzicw ze struktur szkolnictwa i typami szk.
II. Zapoznanie z kierunkami dalszego ksztacenia oraz uwiadomienie, e dany zawd mona zdoby rnymi drogami.
III. Pomoc w wyborze zawodu.
IV. Przedstawienie warunkw i kryteriw przyj do szk ponadgimnazjalnych.
V. Informowanie gdzie szuka pomocy w realizacji swojej zawodowej kariery.
VI. Skonfrontowanie predyspozycji i oczekiwa ucznia wobec przyszej pracy z wymaganiami zawodu.

Wykonawcy:
1. Wychowawca przedstawia uczniom system ksztacenia w Polsce, cieki ksztacenia w zalenoci od posiadanej wiedzy ucznia, sposoby osigania okrelonego poziomu wyksztacenia oraz moliwoci przekwalifikowania.
2. Wychowawca przedstawia te same informacje rodzicom uczniw.
3. Wychowawca, nauczyciel WOS, nauczyciel jzyka polskiego instruuj uczniw w zakresie wypeniania poda do szkoy ponadgimnazjalnej.
4. Wychowawca realizuje zadania wynikajce z programu wychowawczego w formie pogadanek, rozmw, dyskusji, materiaw informacyjnych z zakresu orientacji zawodowej:

Propozycje tematw zaj dla uczniw:
- Jak planuj swoj przyszo?
- Postawa ucznia a plany na przyszo.
- Jestem przyszym obywatelem swojego kraju.
- Rola autorytetw w yciu czowieka.
- Nowe kierunki i profile ksztacenia.
- Wymagania i kryteria przyj do szk ponadgimnazjalnych.
- Decyzje ? szanse czy ograniczenia?
- Informacja zawodowa, czyli co warto wiedzie o zawodach?
- Szkolnictwo ponadgimnazjalne. cieki ksztacenia.
- Krok za krokiem, czyli nie od razu Krakw zbudowano. O celach i planach edukacyjno - zawodowych.
5. Doradca szkolny wspomaga wychowawcw, nauczycieli, rodzicw i uczniw poprzez:
- gromadzenie materiaw informacyjnych z zakresu:
? struktury ksztacenia,
? typw szk i rodzajw profili,
? wszystkich drg prowadzcych do zdobycia okrelonego zawodu,
? wymaga i kryteriw przyj do szk ponadgimnazjalnych
? moliwoci doskonalenia i doksztacania,
? moliwoci przekwalifikowania si,
- zorganizowanie wyjazdu na ?Targi Edukacyjne"
- zorganizowanie prezentacji szk ponadgimnazjalnych przez spotkania z przedstawicielami poszczeglnych placwek
- zorganizowanie pogadanek specjalistw z PPP, Urzdu Pracy, Centrum Informacji Zawodowej.

5. Rodzice zapoznaj si z aktualn i pen ofert edukacyjn przedstawion przez wychowawc klasy. Bd rwnie indywidualnie wsppracowa z wychowawc i doradcami szkolnymi
w celu ustalenia kierunkw ksztacenia uczniw majcych problemy zdrowotne, emocjonalne, decyzyjne, intelektualne, rodzinne, itp.
Propozycje tematw spotka dla rodzicw:
- Szkolnictwo ponadgimnazjalne
- Jak wyznacza i osiga cele zawodowe.

III. Zadania i treci dla nauczycieli rnych przedmiotw:
? jzyk polski
Cele edukacyjne: uwiadomienie, e jzyk polski stanowi fundament ksztacenia wszelkich umiejtnoci i jest obecny we wszystkich dziedzinach wiedzy.
Zaoenia:
? doskonalenie umiejtnoci mwienia, pisania, czytania ze zrozumieniem;
? rozwijanie zainteresowa humanistycznych;
? rozwijanie umiejtnoci komunikowania si z otoczeniem;
Treci:
? poznanie samego siebie przez:
- czytanie tekstw literackich, omawianie zagadnie zwizanych z aktualnymi problemami, np. modziey,
- uczestniczenie w rnych formach dyskusji na tematy dotyczce kontaktw
midzyludzkich,
- nauczenie wyraania siebie poprzez jzyk.
? rozwijanie swoich zainteresowa, np. czytelniczych, pisarskich ( zawody, w ktrych wymagane jest wyksztacenie humanistyczne - nauczyciel, animator kultury itp.),
? szukanie informacji, selekcjonowanie zdobytych informacji na temat przyszej pracy, warunkw tej pracy itd.,
? formuowanie pyta szczegowych, oglnych i problemowych adekwatnych do potrzeb przygotowania do zawodu, zdobywania wiedzy o zawodach,
? prezentowanie siebie jako przyszego wykonawcy jakiego zawodu, wykorzystanie do tego techniki dramy,
? poznawanie i uczestniczenie w wiczeniach z technikami komunikowania si, na przykad rozmowa kwalifikacyjna do szkoy ponadgimnazjalnej, pisanie poda, egzamin itp.
Osignicia:
? uwiadomienie sobie swoich zainteresowa, uzdolnie humanistycznych i moliwoci ich wykorzystania w wybieranych zawodach,
? zdobycie umiejtnoci komunikowania si z ludmi (rwnie z przedstawicielami rnych zawodw).
Matematyka
Cele edukacyjne: pomoc uczniom w wyborze zawodu i szkoy, w ktrych wykorzystywane s umiejtnoci matematyczne.
Zaoenia:
? odkrywanie matematycznych zdolnoci ucznia i rozwijanie umiejtnoci,
? dokonywanie indywidualnych wyborw zawodowych, poznawanie moliwoci, poszerzanie wiedzy i zainteresowa,
? okrelanie kryteriw wyboru drogi edukacyjnej zwizanej z umiejtnociami matematycznymi.
Treci:
? rozmowy i dyskusje z uczniami na temat: dlaczego uczymy si matematyki, jaka jest jej przydatno w yciu codziennym, jakie ma znaczenie w przyszej pracy zawodowej, w jakich zawodach, na jakich uczelniach jest wymagana,
? poznanie historii rozwoju matematyki jako dziedziny nauki (osignicia wiekw minionych, teraniejszo, przyszo - rola uczniw w ksztatowaniu tej przyszoci),
? wskazanie gazi wiedzy, w ktrych podstaw jest matematyka, np. elektronika, mechanika, budownictwo, energetyka, nauki ekonomiczne, informatyczne, prawo, nauki cise, itp.,
? wskazanie konkretnych zawodw, ktre wymagaj bardzo dobrej znajomoci matematyki, np. matematyka i fizyka teoretyczna, geodezja, marketing, ksigowo, rachunkowo, itp.,
? przygotowanie uczniw do sprawdzianw osigni szkolnych.
Osignicia:
? zrozumienie, e matematyka jest wanym przedmiotem obowizujcym na egzaminie wielu etapw nauczania,
? rozpoznanie i uwiadomienie sobie uzdolnie matematycznych jako podstawy do poszukiwania dziedzin ycia (zawodw, specjalnoci), w ktrych mog by one wykorzystywane.
Informatyka
Cele edukacyjne: przygotowanie do samodzielnej decyzji okrelajcej swoje miejsce w edukacji informatycznej; poszerzenie wiedzy zawodoznawczej z zakresu zawodw informatycznych; nabycie dowiadcze w obcowaniu z technik komputerow.
Zaoenia:
? wykorzystanie przyswajanych przez uczniw treci do wskazania moliwoci ich zastosowania w rnych dziedzinach informatyki,
? pomoc w planowaniu karier szkolnych i zawodowych, uwzgldniajca osignicia z techniki i informatyki.
Treci:
? okrelenie zwizkw czcych technik i informatyk, wykorzystanie ich w niektrych zawodach (np. programista, technik informatyk, operator sprztu komputerowego itd.),
? ekonomiczne i spoeczno-etyczne aspekty rozwoju techniki i informatyki - ich wpyw na postp i zmiany w zawodach,
? predyspozycje fizyczne i psychiczne oraz zdolnoci niezbdne do pracy w kontakcie z danymi/ symbolami np. informatyczne, ekonomiczne, itp.),

? okrelanie i ocenianie swoich mocnych i sabych stron w dziaaniach technicznych i informatycznych,
? omwienie warunkw przyj do licew i szk zawodowych o profilu zwizanym z ksztaceniem elektronicznym.
Osignicia:
? umiejtno okrelania i oceniania przez uczniw wasnych mocnych i sabych stron, ujawnionych w dziaaniach technicznych,
? umiejtno podjcia prawidowej decyzji wyboru zawodu i szkoy, z uwzgldnieniem posianych predyspozycji manualnych i wiedzy informatycznej.
Technika
Cele edukacyjne: przygotowanie do samodzielnej decyzji, okrelajcej wasne miejsce w cywilizacji technicznej; nabycie dowiadcze w obcowaniu z technik.
Zaoenia:
? rozwijanie zainteresowa technicznych ucznia,
? usystematyzowanie wiedzy technicznej ucznia.
Treci:
? wskazywanie umiejtnoci niezbdnych do wykonywania zawodw zwizanych z:
- organizacj i bezpieczestwem pracy (np. diagnostw, inspektorw kontroli usug i handlu, inspektorw pracy, technikw BHP),
- projektowaniem (np. architektw, krelarzy, urbanistw),
- konstruowaniem (np. konstruktorw maszyn i urzdze),
- materiaoznawstwem i technologiami (np. inynierw i technikw technologii drewna, materiaw budowlanych, metali, odziey, skry, szka i ceramiki oraz ywnoci),
- elektrotechnik i elektronik (np. elektronikw, elektromechanikw, elektrykw)
- eksploatacj urzdze i systemw technicznych (np. manewrowych, maszynistw, mechanikw, operatorw sprztu),
- rzemiosem i usugami (np. pracownikw handlu, poczty, zakadw energetycznych, gazowniczych, wodocigowo-kanalizacyjnych, zatrudnionych w rzemiosach: artystycznych, budowlanych, drzewnych, metalowych, odzieowych, precyzyjnych, poligraficznych, przetwrstwa ywnoci itp.),
- komunikacj (np. informatorw ruchu, kierowcw, konduktorw, kontrolerw ruchu, maszynistw pojazdw).
Umiejtnoci:
? okrelanie i ocenianie swoich mocnych i sabych stron w dziaaniach technicznych,
? ocena wasnych predyspozycji psychofizycznych pod ktem wykonywania zawodw technicznych,
? umiejtno podjcia prawidowej decyzji edukacyjnej, dotyczcej wyboru szkoy ponadgimnazjalnej,

WOS
Cele edukacyjne: przygotowanie do samodzielnej decyzji, okrelajcej wasne miejsce
? Wykorzystanie i tworzenie informacji. - ucze znajduje i wykorzystuje informacje na temat ycia publicznego; wyraa wasne zdanie w wybranych sprawach publicznych i uzasadnia je; jest otwarty na odmienne pogldy.
? Rozpoznawanie i rozwizywanie problemw - ucze rozpoznaje problemy najbliszego otoczenia i szuka ich rozwiza.
? Wspdziaanie w sprawach publicznych - ucze wsppracuje z innymi ? planuje, dzieli si zadaniami i wywizuje si z nich.
? Znajomo zasad i procedur demokracji - ucze rozumie demokratyczne zasady i procedury, stosuje je w yciu szkoy oraz innych spoecznoci, rozpoznaje przypadki amania norm demokratycznych i ocenia ich konsekwencje, wyjania znaczenie indywidualnej i zbiorowej aktywnoci obywateli.
? Rozumie zasady gospodarki rynkowej - ucze rozumie procesy gospodarcze oraz zasady racjonalnego gospodarowania w yciu codziennym, analizuje moliwoci dalszej nauki i kariery zawodowej.
Zaoenia:
? przekazywanie wiedzy i umiejtnoci spoecznych
? wdraanie uczniw do samodzielnoci w podejmowaniu decyzji dotyczcej kierunku dalszej edukacji
? przygotowanie uczniw do aktywnego udziau w yciu spoecznym.
? ksztatowanie u uczniw postaw warunkujcych sprawne i odpowiedzialne funkcjonowanie we wspczesnym wiecie
Treci:
Ucze:
? omawia zasady komunikowania si i wsppracy w grupie, zna prawa i obowizki wynikajce z posiadania obywatelstwa Unii Europejskiej, wymienia cechy i umiejtnoci czowieka przedsibiorczego,
? podaje przykady racjonalnego i nieracjonalnego gospodarowania,
? wymienia gwne dochody i wydatki gospodarstwa domowego,
? wie, jakie prawa maja konsumenci i jak mog ich dochodzi,
? zna gwne rodzaje podatkw w Polsce (PIT)
? wymienia gwne prawa i obowizki pracownika,
? wymienia gwne przyczyny bezrobocia w swojej miejscowoci, regionie i Polsce,
Umiejtnoci:
Ucze:
? stosuje zasady komunikowania si i wsppracy w grupie (np. bierze udzia w dyskusji, zebraniu, wsplnym dziaaniu),
? stosuje podstawowe sposoby podejmowania wsplnych decyzji,
? stosuje podstawowe sposoby rozwizywania konfliktw w grupie i midzy grupami,
? rozpoznaje role spoeczne, w ktrych wystpuje, oraz zwizane z nimi oczekiwania,
? omawia problemy i perspektywy yciowe modych Polakw (na podstawie samodzielnie zebranych informacji),
? uzasadnia znaczenie dla obywateli organizacji pozarzdowych i spoecznych,
? wyjania, podajc przykady, jak obywatele mog wpywa na decyzje wadz na poziomie lokalnym, krajowym, europejskim i wiatowym,
? krytycznie analizuje ulotki, hasa i spoty wyborcze,
? wyjania, czym s prawa czowieka i uzasadnia ich znaczenie we wspczesnej demokracji,
? nawizuje kontakt z lokalnymi instytucjami publicznymi i organizacjami pozarzdowymi oraz podejmuje wspprac z jedn z nich (w miar swoich moliwoci),
? pisze podanie, krtki list w sprawie publicznej i wypenia prosty druk urzdowy,
? odwiedza urzd gminy i dowiaduje si, w jakim wydziale mona zaatwi wybrane sprawy,

Inne przedmioty

Nauczyciele innych przedmiotw mog prowadzi zajcia z zakresu orientacji zawodowej omawiajc niektre zagadnienia programowe zgodnie z realizowanymi hasami, i nawizujc do zawodw w formie odwoa, dyskusji, symulacji, prezentacji filmw prezentujcych omawiane zawody:
1. Fizyka i astronomia: mechanicy konstruktorzy (pojazdw samochodowych, okrtw, samolotw), mechanicy konstrukcji stalowych, technicy budowy maszyn z automatyk i robotyk mechanicy maszyn i urzdze, operatorzy maszyn, kierowcy, tektonicy, zawody zwizane z energetyk ciepln hutnictwem, odlewnictwem, obrbk ciepln przerbk plastyczn (m.in. inynier hutnik, kowal artystyczny, ludwisarz), technik elektronik (technika mikrofalowa, radiofonia, radiokomunikacja, radiolokacja, telewizja), technik telekomunikacji, akustyk, technik instrumentw muzycznych, optyk mechanik, optyk okularowy, fototechnik, technik urzdze audiowizualnych, konstruktor maszyn elektrycznych, elektryk, instalator elektryczny, elektromechanik pojazdw samochodowych, fizyk jdrowy, energetyk jdrowy, inynier fizyk-technika jdrowa.
2. Geografia: astronom, geolog, hydrolog, klimatolog, statystyk, kartograf, meteorolog, meliorant, technik ochrony rodowiska, ochrona przyrody, rolnik, hodowca zwierzt, ogrodnik, sadownik, agrotechnik, zawody przemysu spoywczego, lenik, rybak morski, rybak rdldowy, technik rybactwa, przetwrstwo rybne, technik transportu kolejowego, maszynista kolejowy, konduktor, dyspozytor transportu samochodowego, pilot, stewardessa, nawigator lotniczy, ekspedytor portowy, technik eglugi rdldowej, marynarz, technik usug pocztowych, ekspedient pocztowy, attache handlowy, przedstawiciel handlowy, zaopatrzeniowiec, ksigowy, technik organizacji reklamy, sprzedawca, kupiec-przedsibiorca, celnik, pracownik skadu celnego, organizator usug ruchu turystycznego, meneder turystyki, pilot wycieczek, przewodnik turystyczny.
3. Chemia: laborant chemiczny, technik chemik, technik ochrony rodowiska, meliorant, technik chemik analityk - chemiczne procesy technologiczne, technologia szka, technik ceramik - ceramika budowlana, uytkowa i ozdobna, zawody zwizane z grnictwem odkrywkowym, otworowym i podziemnym, zawody zwizane z technologia ywnoci, technik chemik o specjalnoci: technologia tworzyw sztucznych, technologia wkien sztucznych i syntetycznych, konserwator wyrobw wkienniczych.
4. Biologia i przyroda; mikrobiolog, histopatolog, instruktor ochrony rolin, ogrodnik, lenik, rolnik, lekarz weterynarii, zootechnik, agronom, laborant nasiennictwa, genetyk, trener sportowy, instruktor sportu, higienistka, higienistka stomatologiczna, dietetyk gastronom, pielgniarka, ratownik medyczny, poona, pracownik opieki spoecznej, nauczyciel przedszkola, nauczyciel, pedagog, psycholog, lekarze rnych specjalnoci, technik masaysta, technik fizjoterapii, instruktor higieny, fryzjer, kosmetyczka, optyk okularowy, technik ochrony rodowiska.
5. Historia: archeolog, renowator zabytkw, architekt, historyk sztuki, historyk, muzealnik, urbanista, antykwariusz, fotoreporter, dziennikarz, politolog, geolog, technik geolog, etnograf/etnolog, archiwista, przewodnik turystyczny, konserwator budynkw - sztukator.
6. Sztuka: artysta plastyk (techniki; graficzne, konserwatorskie, scenograficzne, wystawiennictwo), architekt wntrz, animator kultury, aktor, artysta muzyk, artysta fotografik, operator filmu, kompozytor, muzykolog, mikser dwiku, kulturoznawca, witraysta, wizaysta, zdobnik ceramiki, zdobnik szka, zotnik -jubiler.
7. Wychowanie fizyczne: instruktor sportu, meneder sportowy, sdzia sportowy, nauczyciel w-f, trener, specjalista rekreacji ruchowej, specjalista odnowy biologicznej, specjalista rehabilitacji ruchowej, terapeuta zajciowy, akrobata, gimnastyk sztuki cyrkowej, kaskader, treser, ongler.
IV. Zadania wychowawcy:
? realizacja zada wynikajcych z programu wychowawczego i programu doradztwa zawodowego w formie pogadanek, rozmw, dyskusji z uczniami, prezentowania materiaw informacyjnych z zakresu orientacji zawodowej.
V. Zadania koordynatora:
? wspomaganie wychowawcw, nauczycieli, rodzicw i uczniw poprzez przygotowywanie wszelkich niezbdnych wychowawcom materiaw typu: kwestionariusze, ankiety, wiczenia, karty zainteresowa, zestawienia zbiorcze; przygotowywanie i udostpnianie materiaw informacyjnych z zakresu orientacji zawodowej i struktury szkolnictwa ponadgimnazjalnego;
organizowanie spotka ze specjalistami z PPP, Urzdu Pracy, OHP, MSCDN, KOWEZiU, Centrum Informacji Zawodowej, reprezentantami rnych zawodw np. rodzicami czy absolwentami.
VI. Zadania bibliotekarza:
? gromadzenie i systematyczna aktualizacja informacji edukacyjnej i zawodowej na terenie biblioteki szkolnej.
VII. Zadania rodzicw:
? systematyczna i efektywna wsppraca ze szko w zakresie podejmowania decyzji edukacyjnych i zawodowych przez ich dzieci.
IV. Przewidywane efekty:
1. Ucze zna czynniki niezbdne do podjcia prawidowej decyzji o wyborze zawodu: wiedza o zawodach, wasnych predyspozycjach, rynku pracy.
2. Ucze posiada moliwie najpeniejsz znajomo siebie, swoich upodoba, mocnych i sabych stron oraz predyspozycji do wykonywania zawodw.
3. Ucze zna struktur szkolnictwa ponadgimnazjalnego (znajomo kryteriw przyj do szk ponadgimnazjalnych).
4. Ucze ma wiadomo, e zawd nie jest wybierany na cae ycie i e kady czowiek moe wykonywa, co najmniej kilka zawodw, (ktre mona zdoby rnymi drogami).
5. Ucze jest zorientowany gdzie szuka, pomocy w wyborze zawodu, szkoy i planowania kariery.
6. Ucze potrafi sporzdza dokumenty okrelone procedur ubiegania si o prac.
7. Ucze posiada umiejtno praktycznego wykorzystania najnowszych osigni technicznych i informacyjnych.

V. Ewaluacja

? Rozmowy z przedstawicielami: Rady Rodzicw, Samorzdu, Rady Pedagogicznej
? Ankiety dla w/w grup klientw

Bibliografia
Paszkowska-Rogacz, A, Tarkowska, M, (2004). Metody pracy z grup w poradnictwie zawodowym. Warszawa: KOWEZiU.
Sotysiska, G, Woroniecka J, (2003) Przygotowanie uczniw gimnazjum do wyboru zawodu. Warszawa: KOWEZiU.
Rozalska, M (2012)Warsztat diagnostyczny doradcy zawodowego, Przewodnik dla nauczyciela i doradcy. Warszawa: KOWEZiU.
Wojtasik, B., (2011).Podstawy poradnictwa kariery. Warszawa: KOWEZiU.
Druczak, K, Maturz, M, Mrozek, M,(2013). Rozwijam Skrzyda. Warszawa: KOWEZiU.


Ustawy:
Ustawa z dnia 7 wrzenia 1991 r. o systemie owiaty(Dz. U. z 2004 r., nr 256 poz. 2572 w pn. zm.)
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. nr 97 poz. 674 z pn. zm.)



Rozporzdzenia:
Rozporzdzenie MEN z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowego statutu publicznego przedszkola oraz publicznych Szk (Dz. U. nr 61 poz. 624 z pn. zm.)
Rozporzdzenie MENiS z dnia20 lutego 2004 r. w sprawie warunkw i trybu przyjmowania uczniw do Szk publicznych oraz przechodzenia z jednych typw Szk do innych (Dz.U. nr 26 poz. 232 z pn. zm.)
Rozporzdzenie MEN z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodw szkolnictwa zawodowego (Dz.U. nr 124 poz. 860 z pn. zm.)
Rozporzdzenie MEN z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkoach i placwkach (Dz.U. nr 228 poz. 1487 z pn. zm.)

Strony internetowe:
www.koweziu.edu.pl
www.men.gov.pl
www.mpips.gov.pl
www.doradztwokariery.pl
www.ohpdlaszkoly.pl
www.ohp.pl
www.ore.edu.pl
www.edukacja.warszawa.pl
http://ec.europa.eu/ploteus/home.jsp/language=pl
www.psz.praca.gov.pl/
www.sdsiz.pl
www.kuratorium.waw.pl
www.perspektywy.pl




Opracowaa: Barbara Piechota
we wsppracy z PPP w Piasecznie